ضمنا نردبام را هم نگاه کنید. چند وقت آن وری می شوم.

مي‌ايستد كنار خيابان. دور و برش چندتا تلفن عمومي است. كارت تلفن و كارت‌هاي شارژ مي‌فروشد. چند روز پيش ازش كارت تلفن خريدم. گفت: رو يكي از همين‌ها امتحان كن ببين درسته يا نه. و امتحان كردم و 2000 تومان اعتبار داشت.

چند روز گذشت. با همان كارت تلفن داشتم از تلفن عمومي زنگ مي‌زدم. حواس‌م پيش‌ش بود. وقتي ديد كنار باجه تلفن كارت تلفني افتاده، آمد. اين‌ور و آن‌ور را نگاه كرد و خم شد و كارت را برداشت. فوت كرد و تميزش كرد. امتحان‌ش كرد و بعد گذاشت‌ش پيش بقيه كارت‌هاي تلفن‌ش. دوباره صداش را بلند كرد: كارت تلفن، شارژ ايرانسل و ...

توي فقه، شيوه‌اي هست براي جمع كردن بين روايات كه الان براي توضيح‌ش مثالي مي‌زنم: پيامبر در يكي از حج‌ها سوار بر مركب حج كرد. چندسال بعد حسن‌بن‌علي بيش از بيست بار پياده حج به جا آورد. حالا مسأله اين است كه حج به صورت پياده ارجح است يا به صورت سواره. گروهي به عمل پيامبر استناد كرده‌اند و فعل او را شريعت دانسته و گفته‌اند «سواره بهتر است.» گروهي هم به فعل امام استناد كرده‌اند و البته او را آگاه به سنت نبي معرفي كرده و فعل او را ارجح مي‌دانند.

آنچه براي من مهم است تكه‌اي از استدلال گروه دوم است. آن‌ها مي‌گويند حج به صورت پياده بهتر است اما پيامبر سواره حج به جا آورد تا نشان دهد كه پياده رفتن واجب نيست و مي‌توان سواره هم حج كرد. پس معتقدند پيامبر گاهي خلاف شريعت هم عمل مي‌كرده اما براي آن‌كه رسالت خود را بهتر انجام دهد.

حالا از همين دليل استفاده مي‌كنم. اگر بگوييم همه اعمال پيامبر شرعيت نداشته و موافق با عرف آن زمان بوده؛ ايرادي پيش مي‌آيد؟ حال آن‌كه اين‌ها قائلند پيامبر عملي مكروه انجام داده (برخي فقها معتقدند ترك مستحب مكروه است) ولي معتقديم افعال پيامبر فقط مباح بوده‌اند و لزوما شرعي نيستند مگر آن‌ اعمالي كه دليل بارزي بر شرعيت‌شان داريم.

بعضي‌ها معتقدند تمام اعمال و رفتار پيامبر جنبه شرعي دارد. به آيه‌اي هم استدلال مي‌كنند: "لقد كان لكم في رسول الله اسوه حسنه" «احزاب 21» اما فكر مي‌كنم اين آيه مطلوب‌شان را اثبات نمي‌كند. هر چند سياق و ظاهر آيه عام و مطلق است اما شأن نزول، قرينه‌ حاليه‌اي است براي ما. اين آيه در جنگ نازل شده و طبق نظر اكثر مفسران مردم را به تبعيت از پيامبر در نحوه جنگيدن وامي‌دارد. يعني مي‌گويد: «نگاه كنيد به پيامبرتان كه شجاعانه مي‌جنگد؛ شما هم اين‌گونه بجنگيد.» پس استدلال به اين آيه ناقص است.

البته فعلا استدلال به اين آيه را رد مي‌كنم و شايد مقدمات قابل قبول ديگري وجود داشته باشد. من دليل ديگري هم براي حرف خودم دارم كه بعدا آن را مي‌گويم.  

خانه‌شان سر كوچه‌مان بود. با پسر و مادرش زندگي مي‌كرد. قدش بلند بود و در خانه‌شان كوتاه. هر وقت مي‌خواست بگذرد از در خم مي‌شد. صداش مي‌كردند "اصغر‌درازه". پسرش دو سال از من كوچك‌تر بود.

ده‌، دوازده سال پيش دعوامان شد از آن به بعد ميان‌مان شكر‌آب بود. دورادور مي‌شنيديم كه قاچاق مواد و مشروب مي‌كند اما چيزي نديده بودم. دو، سه سال پيش بعد از مرگ مادرش از كوچه‌مان رفتند.

چندماه قبل شنيدم او و پسرش را گرفته‌اند به جرم قاچاق. حتي شايعه شد كه قرار است اعدام‌ش كنند.

دو، سه روز پيش يكي از همسايه‌هاي سابق‌مان خبر داد توي زندان مرده است. خانه‌شان را خراب كردند تا آپارتمان بسازند.